Czy praca w grupach wspomaga rozwój dziecka?

Umiejętność pracy zespołowej jest jedną z ważniejszych umiejętności, jakie posiadać może człowiek. Już w pierwszych klasach szkoły podstawowej nauczyciele organizują lekcje tak, aby dzieci miały możliwość pracy w grupie. Dlaczego? Co zyskują członkowie grupy? Czy praca w grupach może być motorem rozwoju dziecka? A może ma jeszcze inne istotne zalety?

Praca w grupach - czym jest?

Praca w grupach jest rodzajem organizacji pracy, który polega na wykonywaniu określonego zadania nie przez jedną osobę, a przez grupę osób. Wymaga współpracy, koordynacji wspólnych wysiłków oraz umiejętności słuchania innych i udzielania im wsparcia. Praca grupowa daje możliwość wspólnego doświadczania radości z poprawnego wykonanego zadania lub goryczy porażki.

Praca zespołowa pozwala osiągnąć wzrost kompetencji i zaangażowania uczniów. Nie wiesz, jak zmotywować dziecko do nauki języków obcych? Idealnym rozwiązaniem będzie właśnie wspólne wykonywanie różnorodnych projektów — czy to z rodzicami, czy z grupą rówieśniczą. Taka metoda pozwala osiągnąć lepsze wyniki i pokonać trudności w uczeniu się.

Jak praca w grupie wpływa na proces uczenia?

Praca zespołowa angażuje cały zespół w dążeniu do jednego, wspólnego celu. Poprzez odpowiednie zorganizowanie pracy i podział zadań, nauczyciel może sprawić, że członkowie grupy będą efektywniej uczyli się i pracowali. Ważne jest jednak, aby nauczyciel stworzył plan zadań do wykonania — wówczas uczniowie mogą łatwiej dokonać podziału obowiązków i osiągnąć lepsze efekty jako zespół, a w ten sposób każdy z nich zdobędzie nowe umiejętności, wiedzę i doświadczenie.

Zalety pracy zespołowej

Do najważniejszych zalet pracy zespołowej należą:

  • lepsza atmosfera w klasie - pracując razem, dzieci świetnie się bawią i nawiązują relacje między sobą;
  • poczucie przynależności do grupy - wspólne wykonywanie zadań to również wzajemne wsparcie w trudnościach, umiejętność słuchania siebie nawzajem i okazja do poznawania się. To buduje poczucie wspólnoty;
  • praca w zespole budzi poczucie odpowiedzialności - każda osoba bierze na siebie odpowiedzialność za efekty pracy i za pozostałych członków zespołu, a to rodzi zaangażowanie;
  • praca w grupie to również rozwiązywanie konfliktów, które wymaga poprawnej komunikacji między członkami zespołu;
  • kreatywność - to właśnie w grupie, z połączenia różnych talentów, umiejętności, wiedzy i doświadczeń, rodzą się najbardziej oryginalne pomysły. Uczniowie uzupełniają się wzajemnie;
  • uczenie się w grupie jest zabawniejsze i efektywniejsze niż kiedy uczy się jedna osoba.

Wady pracy zespołowej

Cechy pracy zespołowej sprawiają, że nie każdemu uczniowi z taką samą łatwością przychodzi nauka w grupie. Rzeczywiście - są dzieci (i pracownicy), którym bardziej odpowiada praca indywidualna. W przypadku uczniów takie możliwości daje nauczanie domowe, które jest alternatywą dla edukacji w systemie szkolnym.

Słabą stroną pracy w zespole jest konieczność starannego doboru członków grupy - nie może się ona składać z samych uczniów o bardzo niezależnej osobowości lub z samych dzieci nieśmiałych. Rolą nauczyciela jest tak dobrać członków zespołu, aby wzajemnie się motywowali i wspierali w rozwoju, a nie ograniczali (wówczas może się pojawić syndrom grupowego myślenia).

Jak zachęcać dzieci do pracy w grupie?

Znakomita większość dzieci dobrze się czuje w grupie i szybko uczy zasad pracy zespołowej. Dla nich taka forma aktywności jest przyjemnością i nie potrzebują szczególnej zachęty. Pewne cechy charakteru sprawiają jednak, że część dzieci ma trudność w pracy w grupach - i je warto szczególnie wspierać. W dorosłym życiu umiejętność pracy w zespole jest istotna dla relacji osobistych oraz zawodowych.

Poza wspólnymi aktywnościami na świeżym powietrzu (na przykład zabawa w podchody czy poszukiwanie ukrytego skarbu w parach), warto codziennie praktykować z dziećmi umiejętność pracy w zespole. Jednym z najlepszych pomysłów są gry planszowe i logiczne - wystarczy wybrać takie, które odpowiadają zainteresowaniom dziecka.

dzieci siedzące w kółku słuchają czytanki

Jakie aspekty wpływają na efektywność pracy zespołowej?

Jest kilka sposobów na to, aby podnieść efektywność grupy, chociaż należy pamiętać, że celem pracy w grupie jest nie tylko samo wykonanie zadania, ale również nauka współpracy i rozwiązywania konfliktów, poprawa komunikacji między uczniami i zbudowanie między nimi poczucia przynależności oraz wzajemnej sympatii.

Zadaniem nauczycieli jest więc stworzenie grup o odpowiedniej liczebności i składzie, tak aby wszyscy członkowie mogli się w nich dobrze czuć, swobodnie realizować konkretne zadania, podejmować wspólne decyzje i dzielić odpowiedzialność.

Wielkość grupy

Samo słowo "grupa" kojarzy nam się jako większa ilość osób. A tymczasem już dwie osoby ją tworzą. Co ciekawe, pary mogą pracować z takim samym efektem jak zespoły liczniejsze. Tworząc grupy, zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży, warto pamiętać, aby nie były zbyt liczne. Wspólne uczenie się także wymaga skupienia i zaangażowania, które bardzo łatwo jest stracić w towarzystwie dużej ilości przebojowych rówieśników.

Wybór członków grupy

Proces wyboru członków zespołów może być w pewnym sensie kłopotliwy - jeśli zostawimy w nim dzieciom całkowitą dowolność, zamieni się w konkurs popularności. Ci bardziej lubiani uczniowie zostaną "wybrani" do drużyn w pierwszej kolejności, a bardziej nieśmiali lub mający problemy z adaptacją w grupie - pozostaną na końcu, co może przysporzyć im stresu.

Dobór członków grup można zorganizować na różne sposoby - według zainteresowań i sympatii (kolory zielony/czerwony, pies/kot, lody/czekolada, itd.), cyfr w dzienniku (parzyste/nieparzyste) lub według jakiegokolwiek innego klucza, albo też zrobić losowanie.

Warto także, jeśli to tylko możliwe, dobierać członków grup pod względem charakteru i osobowości. Grupa złożona z samych pewnych siebie, energicznych i rezolutnych uczniów (lub przeciwnie - samych wycofanych i niepewnych) - nie będzie funkcjonowała poprawnie. Lepszym rozwiązaniem będzie zapewnienie różnorodności drużyn pod tym względem.

Podsumowanie

Praca w zespole, dobrze zorganizowana i czujnie nadzorowana przez nauczyciela, ma niezwykle pozytywny wpływ na rozwój dziecka. Zarówno rozwój społeczny, jak i intelektualny - uczniowie czują się bardziej zmotywowani do nauki i dzielenia się wiedzą, gdy czują się częścią grupy. Poza tym stają się bardziej zrelaksowani, pomysłowi i otwarci, co sprzyja zdobywaniu nowych wiadomości i umiejętności.