Tolkien jakiego nie znacie - życiorys, ciekawostki

John Ronald Reuel Tolkien urodził się 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein w Oranii (Południowa Afryka). Profesor filologii klasycznej i literatury staroangielskiej na uniwersytecie w Oksfordzie. Prywatnie mąż Edith Bratt, ojciec czwórki dzieci, uczestnik I wojny światowej. Jednak to nie wykłady z literatury angielskiej na uczelni, a opowieści fantasy o Hobbitach i Elfach sprawiły, że znają go miliony czytelników, fani filmów, gier planszowych i komputerowych. Autor tajemniczy, intrygujący, inteligentny, od dekad jest inspiracją dla wielu pisarzy i twórców filmów. Jego książki sprzedają się w milionach egzemplarzy, ekranizacje są zaliczane do najbardziej kasowych w historii Hollywood. 25 marca świętujemy Dzień Czytania Tolkiena. Z tej okazji przygotowaliśmy garść ciekawostek związanych z jego życiem i twórczością.

Trylogia w jednym tomie

Tolkien pisząc „Władcę pierścieni” nie pisał trylogii, jednak w tamtych czasach wydanie powieści liczącej ponad 1000 stron było ogromnym wydatkiem dla wydawnictwa. Co ciekawe to nie autor, a wydawcy postanowili przedstawić czytelnikowi opowieść o pierścieniach z Śródziemia jako trzy osobne tomy. Równocześnie nanieśli poprawki do powieści, o czym prawdopodobnie J.R.R. Tolkien nie miał pojęcia.

Przyjaciel po fachu

Na uniwersytecie w Oksfordzie Tolkien poznał C.S. Lewisa. Na uczelni obaj byli profesorami, prywatnie przez lata przyjaciółmi i miłośnikami kultury nordyckiej. Obaj panowie byli swoimi pierwszymi czytelnikami i krytykami. Pilnowali się wzajemnie, aby nie zarzucić i nie odłożyć do szafy żadnej z pisanych książek. J. R. R. Tolkien przyczynił się bardzo do napisania przez C.S.Lewisa „Opowieści z Narnii”.

Rzymski pierścień

Ten dwunastogramowy złoty pierścień był inspiracją dla J.R.R. Tolkiena podczas pisania książek "Hobbit" i "Władca Pierścieni". Pierścień należał do Rzymianina o imieniu Silvianus i został znaleziony przez rolnika w 1785 roku w południowej Anglii. Kilkadziesiąt lat później została odnaleziona tabliczka z informacjami o losie pierścienia. Zgodnie z nimi został on skradziony właścicielowi, który rzucił klątwę na złodzieja oraz całą jego rodzinę. Miała ona trwać do momentu aż pierścień nie zostanie zaniesiony do świątyni celtyckiego boga Nodensa. Tolkien poznał tą historię na dwa lata przed rozpoczęciem prac nad „Hobbitem”.

Klub Wikingów

Tak nazywała się organizacja założona przez Tolkien wraz z dwójką przyjaciół. Zrzeszała lingwistów języka staroangielskiego i historyków, zarówno profesorów jak i również studentów.  Spotkania członków odbywały się w barach lub salach kampusu uniwersyteckiego. Klubowicze czytali stare skandynawskie sagi, poezję, mitologię nordycka. Zajmowali się również tworzeniem, pisali poezję i pieśni w języku staroangielskim.

"Ani połowy spośród was nie znam nawet do połowy tak dobrze, jak bym pragnął;

a mniej niż połowę z was lubię o połowę mniej, niż zasługujecie".

J.R.R. Tolkien

Poliglota

Brytyjski pisarz władał i to perfekcyjnie wieloma językami. Wśród tych około 30 języków był między innymi anglosaski, staroislandzki, średniowieczny i współczesny walijski, nordycki, hebrajski, rosyjski, lombardzki, greka czy esperanto. J.R.R. Tolkien znał również język polski, a jego nauka jak twierdził była poważnym wyzwaniem.

Quenya – wysoka mowa, mowa elfów

Na potrzeby swoich książek Tolkien stworzył kilkanaście własnych języków, w tym najpopularniejszy Quenya. Wysoka mowa powstała już w 1915 i w trakcie pisania "Władcy Pierścieni" rozbudowana została do potężnych rozmiarów. Można było usłyszeć ją w filmowej adaptacji trylogii Petera Jakcsona. Istnieją też na świecie szkoły językowe, w których można uczyć się języka elfów z Śródziemia.

książka – parma

język – lambe

Hymny Tolkiena

W wielu książkach Tolkiena pojawiają się pieśni, hymny i wiersze recytowane lub śpiewane przez bohaterów. Samemu pisarzowi zdarzało się je interpretować, a nagrania z jego śpiewem można odsłuchać na YouTubie.

Pisarstwo jako hobby

J.R.R.Tolkien nie traktował zbyt poważnie swojego pisarstwa. Najważniejsza była nauka. Był autorem ponad 100 prac z dziedziny filologii i literatury dawnej. Współpracował również przy powstawaniu słownika języka angielskiego Oxford English Dictionary.

14 lat

Tyle zajęło Tolkienowi napisanie powieści „Władca Pierścieni”. Pisarz nigdy nie był specjalistą w szybkim pisaniu na maszynie. 1200 stron pierwowzoru napisał używając tylko dwóch palców.

Miłość życia

Swoją żonę Edith Bratt poznał mając 16 lat. Wspólnie spędzili całe swoje życie i pochowani zostali w jednym grobie w Oxfordzie. Gdyby ktoś chciał odwiedzić grób sławnego pisarza może zaskoczyć go nagrobek. Na płycie umieszczone zostały dwa imiona: Beren i Luthien – kochanków, bohaterów z powieści „Silmarillion”.

Służba w wojsku

J.R.R. Tolkien gdy tylko otrzymał dyplom ukończenia studiów zaciągnął się do armii. Służba w wojsku i udział w I wojnie światowej miała bardzo duży wpływ na życie Tolkiena. W 1916 roku pisarz należąc do 11 batalionu Strzelców z Lancashire brał czynny udział w bitwie nad Sommą, jedną z najkrwawszych bitew tej wojny. Walczył prawie do końca bitwy, front opuścił dopiero z powodu objawów gorączki okopowej. Nawracająca choroba sprawiła, że do końca I wojny światowej nie wrócił do 11 batalionu.

„Czasem niebezpiecznie jest wyjść z domu, gdy staniesz na drodze,

nigdy nie wiadomo, dokąd cię nogi poniosą.”

 J.R.R. Tolkien

Arachnofobia

Pająki są stworzeniami, które często pojawiają się w powieściach Tolkiena. Przedstawiane są, jako nadnaturalnych rozmiarów monstra, żądne krwi i śmierci głównych bohaterów. W dzieciństwie pisarz przebywając w Afryce został ugryziony przez ptasznika. Od tamtej pory pająki wywoływały u Tolkiena paniczny lęk.

Sport

Tolkien czynnie uprawiał przeróżne dyscypliny sportowe. Jeszcze, jako uczeń pokochał rugby, należał nawet do szkolnej reprezentacji. Podczas jednego z meczów, gdy walczył o piłkę został uderzony w twarz. Nie przeszkodziło mu to w żaden sposób w kontynuowaniu gry. Po meczu stwierdzono, że Tolkien miał złamany nos.

Dowcipniś 

Jego specyficzne poczucie humoru było ogólnie znane. Potrafił nastraszyć sąsiada wybiegając z domu w hełmie i z toporem, krzycząc groźnie coś po nordycku lub zapłacić w sklepie za zakupy sztuczną szczęką.

"Fantazja to naturalny aspekt ludzkich działań. Na pewno nie niszczy rozumu, ani go nawet nie obraża;

nie stępia też apetytu na prawdę naukową i nie zaciera jej postrzegania. Wręcz przeciwnie.

Im bystrzejszy i trzeźwiejszy umysł, tym wspanialsze będzie snuł fantazje".

J.R.R.Tolkien

Samochody

Tolkien nie lubił samochodów. Gdy już musiał korzystać ze środków transportu wybierał rower lub pociąg. Chcąc przedostać się na drugą stronę ulicy często wymuszał pierwszeństwo. Udało mu się oswoić tylko z jednym autem, modelem Morris Cowley. Tolkien nadał mu imię „Jo” i podobno, kiedy wsiadał za kierownicę i mknął z zawrotną prędkością ignorując wszelkie przepisy drogowe miał krzyczał: „Szarżuj na nich, a się rozproszą”.

Czarodziej

Kiedy syn Tolkiena Michael uzupełniał wojskowe dokumenty w rubryce zawód ojca wpisał „czarodziej”.

Kosmos

Słońce w odległości około 3,29 lat świetlnych okrąża planetoida 2675 nazwana na cześć pisarza jego nazwiskiem. Podobnie stało się w przypadku jednego z merkuriańskich kraterów.

Duży ekran

Sam autor do śmierci powtarzał, że „Władca pierścieni” nigdy nie pojawi się w kinach, że jest niemożliwym wyprodukowanie takiego filmu. Pierwsza próba miała miejsce już na przełomie lat 70’ i 80’ i był to film rysunkowy. Dopiero jednak Peter Jackson i jego nakręcone z epickim rozmachem trylogie „Władca pierścieni” i „Hobbit” oczarowały cały świat. A to jeszcze nie koniec, już niedługo, tym razem na mały ekran ma trafić serial, którego akcja osadzona będzie w tolkienowskim Śródziemiu.

"Hobbit, czyli tam i z powrotem"

W Polsce jest lekturą obowiązkową dla klas szóstych. Przygody Bilbo Bagginsa to szansa, aby poznać wykreowany przez Tolkiena świat i może pozostać z bohaterami Śródziemia na dłużej.

Rok śmierci pisarza 

W książce „Władca Pierścieni” Tolkien napisał: „3 pierścienie dla królów elfów pod otwartym niebem, 7 dla władców krasnali w ich kamiennych pałacach, 9 dla śmiertelników, ludzi śmierci podległych, 1 dla Władcy Ciemności na czarnym tronie…”. Czytając i zapisując podane cyfry w odwrotnej kolejności otrzymamy – 1973, rok kiedy w wieku 81 lat zmarł John Ronald Reuel Tokien. Jego ciało złożone zostało w katolickiej części Wolvercote Cemetery w Oksfordzie.

Spadkobierca pisarza

Wiele z dzieł Tolkiena ukazało się dopiero po jego śmierci. Do tej pory są to książki: „Niedokończone opowieści”, „Dzieci Húrina”, „Silmarillion” czy „Upadek Gondolinu”. Jest to zasługa syna Tolkiena, Christophera, który po śmierci pisarza podjął się zadania edycji i publikacji jego notatek opisujących świat Śródziemia.

Tolkien Biografia 

Najbardziej znaną napisał Humphrey Carpenter. Biografia została uznana za znakomitą książkę dająca poczucie realnego obcowania z kultowym autorem.

Ilustracje

Alan Lee, brytyjski grafik, jest twórcą ilustracji inspirowanych tolkienowskim światem fantasy. Dzieła Tolkiena z ilustracjami Alana Lee są na dzień dzisiejszy najbardziej rozpowszechnione w Polsce. Grafik współpracował również przy projektowaniu krajobrazów i wnętrz do filmów Petera Jacksona „Władca pierścieni” i „Hobbit”.